Povišen kalprotektin u stolici jedan je od najvažnijih laboratorijskih pokazatelja upale u probavnom sustavu.
Određivanje koncentracije fekalnog kalprotektina u uzorku stolice jednostavan je i neinvazivan postupak koji omogućuje preciznu procjenu prisutnosti i intenziteta upale crijevne sluznice.
Vrijednosti fekalnog kalprotektina u stolici izravno koreliraju sa stupnjem upalne aktivnosti u crijevima, što ovu pretragu čini važnim alatom u dijagnostici i praćenju upalnih bolesti crijeva poput Crohnove bolesti i ulceroznog kolitisa.
Uz to, kalprotektin pomaže u razlikovanju upalnih organskih bolesti crijeva od funkcionalnih poremećaja crijeva, poput sindroma iritabilnog crijeva.
U nastavku saznajte što znače povišene vrijednosti fekalnog kalprotektina, kako tumačiti rezultate nalaza te kada je potrebna dodatna dijagnostička obrada.
Što je fekalni kalprotektin?
Fekalni kalprotektin (engl. fecal calprotectin, FC) je protein koji se oslobađa iz neutrofila, bijelih krvnih stanica, tijekom upalnog procesa u crijevima. Pripada obitelji proteina S-100 koji vežu kalcij, zbog čega nosi naziv kalprotektin. Uz kalcij, kalprotektin može vezati i cink.
Fekalni kalprotektin je jedan od najpouzdanijih biomarkera upale probavnog sustava.
Određivanje vrijednosti fekalnog kalprotektina u uzorku stolice omogućuje rano otkrivanje upalnih organskih bolesti crijeva, prvenstveno Crohnove bolesti i ulceroznog kolitisa, te njihovo razlikovanje od funkcionalnih poremećaja poput sindroma iritabilnog crijeva.
Uz to, koristi se za praćenje aktivnosti bolesti, procjenu učinkovitosti liječenja te rano otkrivanje relapsa (povrata) bolesti.
Nadalje, smanjuje potrebu za invazivnim dijagnostičkim postupcima, poput kolonoskopije.
Referentne vrijednosti fekalnog kalprotektina
Vrijednosti fekalnog kalprotektina ispod 50 µg/g smatraju se urednim nalazom te pouzdano isključuju dijagnozu upalne bolesti crijeva. Vrijednosti između 50 i 160 µg/g smatraju se graničnim te zahtijevaju dodatnu obradu i praćenje, osobito ako su prisutni simptomi. Kod graničnih rezultata preporuka je ponoviti pretragu za 4 – 6 tjedana.
Vrijednosti kalprotektina iznad 160 µg/g smatraju se povišenim i upućuju na aktivnu upalu crijevne sluznice, što zahtijeva daljnju dijagnostičku obradu.
Referentne vrijednosti kalprotektina u stolici mogu se neznatno razlikovati ovisno o laboratoriju i korištenoj metodi.
| REFERENTNE VRIJEDNOSTI FEKALNOG KALPROTEKTINA | TUMAČENJE REZULTATA |
| < 50 µg/g | uredan nalaz |
| 50 – 160 µg/g | granični nalaz |
| > 160 µg/g | povišen (pozitivni) nalaz |
Što znače povišene vrijednosti kalprotektina?
Povišen kalprotektin u stolici pouzdano ukazuje na prisutnost upalnog procesa u crijevima.
Najčešći uzrok povišenih vrijednosti fekalnog kalprotektina jesu upalne bolesti crijeva – Crohnova bolest i ulcerozni kolitis. Što su vrijednosti kalprotektina više, veća je vjerojatnost postojanja aktivne upale crijevne sluznice i organske upalne bolesti crijeva.
Međutim, važno je istaknuti da povišene vrijednosti kalprotektina same po sebi ne predstavljaju dijagnozu. Rezultate je uvijek potrebno tumačiti u okviru simptoma, kliničke slike i drugih laboratorijskih te dijagnostičkih nalaza.
Može li kalprotektin biti povišen i bez upalne bolesti crijeva?
Važno je naglasiti da fekalni kalprotektin u stolici može biti povišen i kod drugih organskih upalnih bolesti i stanja uključujući crijevne infekcije, divertikulitis, polipe debelog crijeva, zloćudne bolesti želudca i debelog crijeva, jetrenu cirozu, kao i nakon uzimanja nesteroidnih protuupalnih lijekova (NSAID) te u starijoj životnoj dobi.
Kada se preporučuje ponoviti određivanje fekalnog kalprotektina?
Ponovno određivanje fekalnog kalprotektina najčešće se preporučuje kod graničnih vrijednosti (50 – 160 µg/g), osobito ako su prisutni simptomi koji upućuju na upalnu bolest crijeva.
Pretragu je obično potrebno ponoviti nakon 4 do 6 tjedana kako bi se procijenilo dolazi li do porasta ili smanjenja vrijednosti kalprotektina, te postoji li potreba za daljnjom dijagnostičkom obradom.
Zaključno, povišen kalprotektin u stolici pouzdan je neinvazivni pokazatelj upalnog procesa u probavnom sustavu i važan alat u dijagnostici te praćenju upalnih bolesti crijeva.
Pravovremeno određivanje i pravilno tumačenje vrijednosti fekalnog kalprotektina može pomoći u ranom otkrivanju bolesti, praćenju aktivnosti upale i donošenju odluka o daljnjoj dijagnostičkoj obradi i liječenju.
Literatura:
1. PubMed. Faecal Calprotectin
2. Cleveland Clinic. Fecal Calprotectin Test: What It Is & Understanding Results
